Het Kasstroomoverzicht: Hoeveel geld komt er binnen en stroomt er uit

2. Het Kasstroomoverzicht: Hoeveel geld stroomt in en uit.
3. De opbouw van het Kasstroomoverzicht
    3.1 De Operationele Kasstroom
    3.2 De Investeringskasstroom
    3.3 De Financieringskasstroom
4. Aansluiting van het Kasstroomoverzicht met de Balans
5. Hoe maak je een Kasstroomoverzicht?
    5.1 Het Kasboek of de Directe Methode
    5.2 De Indirecte Methode
    5.3 Hoe werkt de Indirecte Methode?
6. De liquiditeitsbegroting
7. Doelstelling van het Kasstroomoverzicht
8. Kosten ten opzichte van Uitgaven
9. Conclusie

Het Kasstroomoverzicht is één van de drie financiële overzichten en staat ook wel bekend als de Staat van Herkomst en Besteding van middelen. Samen met de Winst en Verliesrekening en de Balans vormt het de kern van iedere Jaarrekening. Het Kasstroomoverzicht laat zien hoeveel geld er de onderneming is binnen gestroomd en hoeveel de onderneming heeft verlaten. Omdat het een overzicht van activiteiten betreft zal het altijd betrekking hebben op een periode net zoals de Winst en Verliesrekening. 

Wat is het belang van het Kasstroomoverzicht? Ondernemingen gaan NIET failliet omdat ze verliezen maken! Ondernemingen gaan failliet omdat ze de rekeningen niet kunnen betalen. Oftewel, Cash is King!

Heb je iets gehad aan dit artikel en wil je mij helpen? Deel dit overzicht dan via de balk aan de rechterkant op LinkedIn, Facebook of Twitter en help ook anderen in je netwerk!

1. De Drie overzichten van Financieel ManagementFinancieel Management, de waardekringloop en de drie Financiële overzichten

Alle ondernemingen leggen jaarlijks verantwoording af in de vorm van financiële overzichten. Kleine ondernemingen doen dit met name voor de belastingdienst, de grote ondernemingen doen dit daarnaast ook om hun eigenaren en andere belanghebbende te informeren. Dit “informeren” gebeurt door het maken van een jaarverslag dat bestaat uit informatie van de Raad van Bestuur, de Raad van Commissarissen, een verklaring van de accountant en een Jaarrekening. Deze laatste is het cijfermatige deel en is wederom opgebouwd uit drie overzichten. In de gehele wereld is de structuur van Financieel Management gelijk en bestaan de drie overzichten uit de Winst en Verlies rekening, de Balans en het Kasstroomoverzicht.

1.1 De Winst en Verliesrekening: Het overzicht van gerealiseerd minus verbruikt.

De Winst en Verliesrekening is het meest besproken financiële overzicht en geeft inzicht in de winstgevendheid van de activiteiten van ondernemingen: Wat, en voor welke waarde is gerealiseerd aan geleverde producten en diensten. Hiervan worden de kosten afgetrokken. Dit is de waarde van de spullen en tijd die verbruikt is om de leveringen te realiseren. Lees mijn uitgebreide artikel over de Winst en Verlies rekening.

1.2 De Balans: Wat heb ik en van wie is het.

De Balans is in balans omdat op de rechterkant van de balans alle Activa beschreven worden. Dit zijn de bezittingen van de onderneming die zij gebruikt en verbruikt voor het uitoefenen van de activiteiten. Op de Linkerkant van de balans die we de Passiva noemen staat beschreven wie welke aanspraken heeft op de onderneming. De balans is in balans omdat aan de ene kant wordt beschreven "wat ik heb" en aan de andere kant staat "van wie het is". Lees mijn uitgebreide artikel over de Balans. 

2. Het Kasstroomoverzicht: Hoeveel geld stroomt in en uit.De waardenkringloop in relatie tot het kasstroomoverzicht

Het Kasstroomoverzicht laat zien hoeveel geld de onderneming in en uit stroomt binnen de beschreven periode. Deze stromen zijn objectief te meten aan de hand van de bankrekeningen ed en daarom zeer objectief vast te stellen. Vandaar ook het Engelse gezegde: Profit is an opinion Cash is a Fact (Winst is een mening, Kasstroom is een Feit).

3. De opbouw van het Kasstroomoverzicht

Het Kasstroomoverzicht bestaat uit drie delen:

3.1 De Operationele Kasstroom 

De Operationele kasstroom beschrijft alle kasstromen die te maken hebben met de normale gang van zaken van de onderneming. Hierbij kun je denken aan ontvangsten van klanten en betalingen aan medewerkers, leveranciers, huurpenningen, overheid en dergelijke.

Voorbeeld Operationele Kasstroom  
Ontvangen van klanten +100
Betaling salarissen van personeel -30
Betaling huur voor pand -10
Betaling BTW -15
Betaling leverancier voor grondstoffen -30
Operationele Kasstroom in periode +15

De Operationele Kasstroom is net als de winst uit de Resultatenrekening een goede indicator voor de prestatie van de onderneming. De Operationele Kasstroom is de bron van waaruit de Investeringen en de betalingen aan de eigenaren en vreemd vermogen verschaffers betaald wordt. Met andere woorden de Operationele kasstroom is de bron voor de Investeringskasstroom en de Financieringskasstroom. Daarom is het van groot belang dat de Operationele Kasstroom grote instromen laat zien zodat investeringen gedaan kunnen worden en kapitaal verschaffers betaald worden. Tussen periodes kunnen grote schommelingen normaal zijn. Denk aan een kerstbomenverkoper die in één maand zijn ontvangst heeft en 12 maanden betalingen.   

3.2 De Investeringskasstroom  

De Investeringskasstroom heeft betrekking op alle geldstromen die te maken hebben met spullen die je langer gaat gebruiken voor je bedrijf. Denk daarbij aan grond, gebouwen of machines, allemaal items die je meerdere periodes gebruikt. Hieronder vallen ook bijvoorbeeld betalingen voor aandelen in andere bedrijven.
Investeringen kunnen na verloop van tijd ook weer verkocht worden (desinvesteringen) die voor een geld instroom zorgen. 

Voorbeeld Investeringskasstroom  
Verkoop grond op locatie A +50
Aankoop nieuwe machine voor product X -70
Aankoop aandelen start-up  -10
Investeringskasstroom in periode -30

 

3.3 De Financieringskasstroom

De Financieringskasstroom heeft betrekking op alle geldstromen van en naar de eigenaren van de onderneming en de stromen naar de vreemd vermogen verschaffers. Met betrekking tot de eigenaren kun je aandelen uitgeven of terug kopen en kun je ervoor kiezen om dividend uit te keren. Met betrekking tot de verschaffers van leningen kun je deze opnemen of aflossen en moet er natuurlijk rente betaald worden. 

Voorbeeld Financieringskasstroom  
Ontvangen door plaatsen van aandelen +20
Betaling van Dividend -10
Betaling van Rente -15
Financieringskasstroom in de periode -5
Voorbeeld Kasstroomoverzicht  
Operationele Kasstroom +15
Investeringskasstroom -30
Financieringskasstroom -5
Kasstroom in de periode -20

4. Aansluiting van het Kasstroomoverzicht met de Balans

De die overzichten van Financieel Management zijn met elkaar verbonden. Immers ze zijn alle drie een weerspiegeling van de activiteiten van één onderneming. De operationele kasstroom heeft betrekking op de onderdelen van de balans die ik verbruik. Denk daarbij aan de voorraden, maar ook de debiteuren en crediteuren. De investeringskasstroom heeft betrekking op de onderdelen van de balans die ik gebruik. Dit zijn de Vaste Activa zoals gebouwen en machines. De Financieringskasstroom heeft betrekking op de verschaffers van kapitaal (die daarvoor iets krijgen) zoals Eigen Vermogen verschaffers en leningen verstrekkers. 

De aansluiting tussen het Kasstroomoverzicht en de Balans

 

 

5. Hoe maak je een Kasstroomoverzicht? 

Om een kasstroomoverzicht te maken zijn er twee methoden

5.1 Het Kasboek of de Directe Methode

Bij de directe methode maak je gebruik van een Kasboek. Hierin beschrijf je welke in- en uitstromen er zijn geweest in een specifieke periode. Deze methode wordt alleen toegepast door kleine ondernemingen. 

5.2 De Indirecte Methode

Alle grote ondernemingen passen de Indirecte Methode toe. Dit houdt in dat er geen kasboek wordt bijgehouden maar dat de kasstroom wordt berekend op basis van de Winst en Verliesrekening en de balans veranderingen. De uitkomst van deze methode wordt dan vergeleken met de standen van de liquide middelen aan het begin en het einde van de periode. 

5.3 Hoe werkt de Indirecte Methode? 

De Indirecte methode start met de Operationele Winst uit de Winst en Verliesrekening. Op deze manier passen we het resultaat voor betaling aan eigen vermogen verschaffers en vreemd vermogen verschaffers toe (lees de financieringskasstroom). Vervolgens worden er twee groepen correcties gemaakt.

We weten van de Winst en Verliesrekening dat de winst lager wordt doordat we afschrijvingskosten hebben. Deze kosten hebben betrekking op investeringen (investeringskasstroom) van het verleden. We moeten de winst dus verhogen met de afgetrokken kosten die geen uitgaven zijn (de afschrijvingen). 

De tweede groep correcties hebben betrekking op de Balans. Immers indien ik meer voorraden heb liggen in het magazijn heeft dat tot gevolg dat ik minder geld op de bank heb. Ook als mijn klanten me later betalen (hogere debiteuren) of als ik mijn leveranciers eerder betaal (lagere crediteuren) heeft dat nadelige gevolgen voor mijn banksaldo. 

6. De liquiditeitsbegroting

Waarom maken ondernemingen een liquiditeitsbegroting (= prognose van de kasstroom over de maanden)? Zoals in de introductie beschreven gaan ondernemingen uitsluitend failliet indien onvoldoende geldmiddelen aanwezig zijn om noodzakelijke betalingen te doen. Ga je solliciteren bij een bedrijf en merk je dat de liquiditeitsbegroting heel belangrijk is weet je dat ze of in zwaar weer zitten dan wel een activistische aandeelhouder hebben...... Daarnaast is het natuurlijk heel belangrijk dat indien je een periode moet overbruggen je dit zo vroeg mogelijk kenbaar maakt bij de banken en de tijd hebt je opties goed uit te zoeken.

7. Doelstelling van het Kasstroomoverzicht

Zoals bij alle financiële overzichten is ook de doelstelling bij het kasstroomoverzicht om “in control” te zijn. Oftewel, weten wat er aan de hand is binnen de organisatie en daar met acties op inspelen om verbeteringen te realiseren. Bij het kasstroomoverzicht geld niet zoals bij de Winst en Verliesrekening hoger is beter. Bij het kasstroomoverzicht is het heel belangrijk waar de geldstroom vandaan komt. 

Heb ik bijvoorbeeld heel veel geld instroom omdat ik een fantastisch product heb wat heel goed verkoopt en mijn klanten me heel snel betalen, of heb ik een grote geld instroom omdat ik een stuk grond heb verkocht of een lening heb afgesloten. Zo ook andersom. Heb ik een grote geld uitstroom omdat mijn klanten me niet betalen, omdat ik een nieuwe fabriek heb gebouwd of omdat ik een hypotheek heb afgelost. Het type kasstroom bepaald of geld instroom of uitstroom "goed" is. Operationele kasstroom moet hoog in positief zijn. De investeringskasstroom mag negatief zijn, dan ben ik me immers aan het voorbereiden op de toekomst. De financieringskasstroom naar de aandeelhouder mag groot zijn ;-) de stroom voor rente bij voorkeur laag.

8. Kosten ten opzichte van UitgavenKosten ontstaan bij het verbruik (= bij de levering van het product) uitgaven ontstaan na betaling.

Een veel voorkomende vergissing bij niet financiële professionals is dat ze geen verschil maken tussen kosten en uitgaven. Kosten hebben betrekking op het gebruiken of verbruiken van spullen. Als het ware het opeten van een potje erwtjes. Uitgaven hebben betrekking op het overdragen van geld, het betalen voor het potje. Verbruik wordt weergegeven op de Winst en Verliesrekening en heeft impact op de winstgevendheid. Betalen wordt weergegeven op het kasstroomoverzicht en heeft impact op het kassaldo. Conclusie: Koop je een gebouw heb je uitgaven, gebruik je het heb je kosten. 

 

9. Conclusie

In dit artikel heb ik beschreven hoe het kasstroomoverzicht is opgebouwd en welke informatie ik kan afleiden uit de getallen. Belangrijk is te onthouden dat de geldstroom uiteindelijk bepaald of een onderneming blijft bestaan of failliet gaat. Alleen als er niemand meer te vinden is die geloof heeft in de toekomst van de onderneming en de geldbuidel om zijn mening te onderbouwen gaat het bedrijf failliet, Winst of Verlies is daarbij niet van belang. Binnen het vakgebied Corporate Finance werken we toekomstige geldstromen verder uit en beoordelen we op basis van tijd en risico waar we ons geld in investeren. 

Operationele kasstromen moeten positief zijn omdat op basis van deze stroom nieuwe investeringen gedaan kunnen worden en de kapitaal verstrekkers betaald kunnen worden. Het allerbelangrijkste: Geen verrassingen!

Wil je meer leren over Financieel Management volg dan een van mijn trainingen. Ik maak ze graag op maat voor het bedrijf of schrijf je in voor een open training. Geen tijd voor een complete training bekijk dan mijn YouTube video's over de verschillende financieel management thema's!

Wil je mijn gratis Boek Financieel Management ontrafeld ontvangen?

Vul dan onderstaand formulier in en vermeld bij de omschrijving "Boek Financieel Management". Je ontvangt dan het boek en mijn artikel: "De acht meest gemaakte financiële fouten door managers".