Investeringen beoordelen

1. Voorkennis
2. Corporate Finance
3. De eerste gouden maatstaf: Tijd
4. Terugverdientijd
5. De tweede gouden maatstaf: Risico
6. De meest gemaakte fout van Financiële en niet-Financiële managers
7. Netto Contante Waarde
8. Interne Rente Voet
9. WACC Gemiddelde Vermogenskostenvoet
10. Conclusie

Waarop beoordeel je een investering? Hoe vergelijk je totaal verschillende projecten? Wat is belangrijk voor de Financieel Directeur? Lees in dit artikel de belangrijkste beoordelingsgrondslagen en hoe deze tot uitdrukking komen in de maatstaven die gebruikt worden!

1. Voorkennis: De drie overzichten van Financieel Management, de Balans, de Winst en Verliesrekening en het Kasstroomoverzicht

Geheel Financieel Management in één overzicht. Financieel Management heeft tot doel de situatie van de onderneming weer te geven door middel van cijfers. Daarvoor gebruiken we drie overzichten:

  • De Balans die een moment opname is van alle bezittingen van de onderneming aan de linker (activa) zijde en waarop de eigendomsverdeling wordt weergegeven op de rechter (passiva) zijde.
  • De Winst en Verliesrekening (ook wel Resultatenrekening) die laat zien wat de waarde is van de verrichte activiteit (omzet) en verbruiken (kosten) die hebben plaatsgevonden in de periode. Management Accounting is het vakgebied dat werkt vanuit de Winst en Verliesrekening en heeft dus betrekking op gerealiseerd minus verbruikt zoals bijvoorbeeld, kostprijzen, hoeveelheids- en prijsverschillen, kostenallocaties enzovoorts.
  • En als derde Het Kasstroomschema wat een periodeoverzicht is van alle geldstromen in en uit de onderneming. Corporate Finance is het vakgebied dat werkt vanuit het kasstroomschema en heeft dus betrekking op cash.

Indien je moeite hebt onderstaand artikel te plaatsen lees dan gerust eerst de artikelen betreffende de financiële overzichten. Dit zal veel bijdragen aan je financiële inzicht. 

2. Corporate FinanceDe waardenkringloop met het kasstroomoverzicht als basis voor Corporate Finance

Het vakgebied Corporate Finance richt zich op het beoordelen van investeringen. Dit gebeurt op basis van geldstromen. Let op: Als je een investeringsvoorstel uitwerkt zorg er dan voor dat je kosten en uitgaven niet door elkaar haalt. Lees mijn artikel als je niet 100% zeker bent van het verschil. Het is dodelijk voor je voorstel als je deze termen door elkaar haalt omdat het je geloofwaardigheid volledig in diskrediet brengt.  

3. De eerste gouden maatstaf voor investeringen: TIJD

​Bij een investering is het belangrijk dat het geld dat ik erin stop ook weer zo snel mogelijk bij mij terug is. Dit wil ik graag omdat ik het daarna weer ergens anders in kan investeren, wat dan natuurlijk ook weer opnieuw meer oplevert. Ten tweede wil ik mijn geld graag snel terug omdat als ik mijn geld heel lange tijd vastzet mij dat kwetsbaar maakt, immers ik kan niet reageren op veranderingen in de markt. Ik wil best voor lange tijd investeren maar alleen als dit meer oplevert. Omdat timing van de geldstromen belangrijk is, het moment van instroom en uitstroom, focusseren we ons op het Kasstroomoverzicht. 

Tijd als financiële indicator

Hoe vertalen we tijd naar een financiële indicator? Simpel gezegd voor ieder jaar dat het geld vast zit wil ik er iets voor terug. Dit noemen we de rente (of Rentabiliteit) en is een percentage van de ingelegde hoeveelheid geld.  

Bij een tijdsperiode van 1 jaar tegen 10% rente ontstaat het volgende:
Start investering € 1.000 in een bedrijf.
Als ik mijn geld na 1 jaar terug krijg verwacht ik € 1.000 +10% = 1.100
Als ik mijn geld na 2 jaar terug krijg verwacht ik (€ 1.000 +10%) +10% = 1.210
Als ik mijn geld na 3 jaar terug krijg verwacht ik ((€ 1.000 +10%) +10%) +10%) = 1.331 

T0 T1 T2 T3 T4 T5 T6 T7 T8
1000 1100 1210 1331 1464 1611 1772 1949 2144

Of terug rekenend als ik € 1000 krijg over 8 jaar is dat nu € 467 waard.

T0 T1 T2 T3 T4 T5 T6 T7 T8
467  513  564  621  683  751  826  909  1000

 

4. Terugverdientijd (pay-back period)
De belangrijkste maatstaf voor tijd is de terugverdien tijd of in het Engels de Pay-back period. Met deze maatstaf stel ik vast hoe lang het duurt voordat ik het geld dat ik in het project stop weer terug is. Deze maatstaf wordt dus uitgedrukt in jaren en maanden.

Een voorbeeld: Stel ik heb een project waarbij ik de volgende geldstromen heb: 

  • T0: Investering -1000
  • T1: Kasstroom +200
  • T2: Kasstroom +400
  • T3: Kasstroom +800
  • T4: Kasstroom +200

Ik start met een investering van 1000 en na 1 jaar ontvang ik 200. Aan het einde van het eerste jaar heb ik dus nog steeds in totaal een negatieve kasstroom van -800. In het tweede jaar ontvang ik 400. Aan het einde van het tweede jaar heb ik dus nog steeds een kasstroom van -400. In het derde jaar ontvang ik 800. Halverwege het derde jaar zal ik dus op nul uitkomen. De terug verdien tijd is voor deze investering dus 2,5 jaar. 

Een nadeel van de terugverdien tijd als maatstaf is dat hij geen rekening houdt met de geldstromen nadat de oorspronkelijke investering terug verdient is. Binnen te veel ondernemingen wordt deze maatstaf door dit nadeel niet toegepast. Het grootste voordeel is zijn eenvoud en hij geeft aan wanneer ik weer kan reageren, een zeer belangrijk kenmerk en de reden dat iedere investering ook naar deze maatstaf beoordeeld zou moeten worden.  

5. De tweede gouden maatstaf voor investeringen: RISICO

​Afgezien van de vraag hoe lang het duurt voordat de investering is terugverdient is het net zo belangrijk om jezelf de vraag te stellen: En hoe zeker is het dat het geld terug komt? Of met ander woorden hoe groot is het risico op falen? Is het alles of niks of zijn er tussen uitkomsten denkbaar? En zouden we maatregelen kunnen nemen om ervoor te zorgen dat de risico's kleiner worden?  

Financiële mensen gebruiken de Griekse letter ß (Beta) als indicator voor het risico. Waarbij "geen risico" wordt weergegeven als 0 en gemiddeld markt risico als 1. Een risico van 0,5 wil dus zeggen dat dit project half zo veel risico heeft als het gemiddelde van alle projecten (het Marktrisico). Heb je een risico van 2 dan is het een extreem risico vol project. Nieuwe bedrijven de zogeheten start-ups zijn traditioneel zeer risicovol omdat ze zowel qua product als organisatie hun bestaansrecht nog moeten bewijzen. Een risico van minder dan nul kan ook als een project omgekeerd op de ontwikkeling in markt reageert. Hierbij kun je bijvoorbeeld denken aan de goudprijs. Gaat het slecht met de economie vluchten veel mensen in goud, gaat het weer goed verkopen ze het goud voor aandelen. 

Risico uitgewerkt als financiële indicator
Start investering € 1.000 in een bedrijf.
Als ik mijn geld na 1 jaar terug krijg bij laag risico neem ik genoegen met € 1.000+5%= 1.050
Als ik mijn geld na 1 jaar terug krijg bij normaal risico verwacht ik € 1.000+10%= 1.100
Als ik mijn geld na 1 jaar terug krijg bij hoog risico wil ik ten minste € 1.000+15%= 1.150 

Omdat het rendement jaar op jaar verwacht wordt heeft dit grote impact op de geldstromen voor de lange termijn. Stel ik heb twee projecten. Project Laag levert na 8 jaar 1500 en project Hoog levert na 8 jaar 3000. Op basis van het veronderstelde risico van de projecten is het dus beter om in Laag te investeren. 

  T0 T1 T2 T3 T4 T5 T6 T7 T8
Laag 1000  1050 1103 1158 1216 1276 1340 1407 1477
Normaal 1000 1100 1210 1331 1464 1611 1772 1949 2144
Hoog 1000 1150 1323 1521 1749 2011 2313 2660 3059

Of terug rekenend als ik € 1000 krijg over 8 jaar is dat nu € ... waard.

  T0 T1 T2 T3 T4 T5 T6 T7 T8
Laag 677 711 746 784 823 864 907 952 1000
Normaal 467 513 564 621 683 751 826 909 1000
Hoog 327 376 432 497 572 658 756 870 1000

 

6. De meest gemaakte fout door zowel financiële als niet financiële managers!!!

Het risico van het project bepaald de te verwachten opbrengst. Het rente percentage waartegen je kunt lenen is irrelevant! Omdat deze laatste is gebaseerd op de kapitaalstructuur van de gehele onderneming, en niet op het risico van het project. 

Een voorbeeld om dit toe te lichten: Stel je hebt als onderneming twee projecten. Het eerste project H is een heel risicovol project. Hierbij zijn de te verwachten opbrengsten heel hoog maar ook onzeker. Daarnaast bestaat project Laag waarbij de opbrengsten laag zijn maar de risico's heel klein. Je kunt genoeg geld bij de bank krijgen om één van de twee projecten te doen. 
Iedereen weet op zijn gevoel dat je best in H wilt investeren als de opbrengsten maar hoog genoeg zijn. Anders om wil je in L investeren ook al zijn de te verwachten opbrengsten klein. Het rente percentage waartegen je kunt lenen als bedrijf is bij deze afweging dus niet van belang! De verhouding opbrengst ten opzichte van risico is doorslaggevend. Bekijk ook mijn artikel 'De acht meest gemaakte fouten'.

Maar hoe vergelijken Financials twee totaal verschillende projecten? Hoe kiezen ze tussen risicovol of laag risico projecten? Met de Netto Contante Waarde en de Interne Rente Voet. En het mooiste van Finance is wel dat het geen verschil maakt, iedere verdiende euro is even mooi! 

7. Netto Contante Waarde (NCW)

Bij de Netto Contante Waarde of in het Engels de Net Present Value worden allereerst alle verwachte kasstromen per periode opgeschreven. 

T0 T1 T2 T3 T4
-1000 200 400 800 800

Om de waarde van het project te bepalen moeten we alle waardes naar één en de zelfde tijd brengen, bij de NCW naar het begin. Maar hoe doen we dat? De 200 die we krijgen na één jaar wat is die nu waard? Dat is afhankelijk van het risico! Stel dat we werken met een risicoprofiel van 10%.
Dan is de huidige waarde van de 200 die ik ontvang in T1 200/(1+10%) = 200/1,1 =  181

De 400 die ik na twee jaar ontvang kan ik op een gelijke manier naar de huidige, contante waarde terug rekenen. Allereerst moet ik de 400 terug brengen van T2 naar T1, dit doe ik door 400/(1+10%). Vervolgens moet ik de waarde nog terug brengen van T1 naar T0. Dit doe ik door het bedrag nogmaals door 1+10% te delen. 
De huidige waarde van de 400 die ik ontvang in T2 400/(1+10%)/(1+10%) = 200/1,1/1,1 = 301

De kasstromen die ik ontvang door de jaren heen breng ik allemaal terug naar het moment van de investering.  

  T0 T1 T2 T3 T4
Kasstroom -1000 200 400 800 800
Huidige waarde Kasstroom -1000 181 301 601 546
Som huidige kasstromen 630        

Deze som van de huidige kasstromen noemen we ook de Netto Contante Waarde!

Terug komend op de bovenstaande projecten H en L. Project H zal met bijvoorbeeld 15% terug gebracht worden in de tijd terwijl project L met 5% verrekend wordt. Het project dat rekening houdende met de tijd en het risico het meeste oplevert wordt gekozen. 

De Netto Contante Waarde is de meest toegepaste investeringsmaatstaf. Alle kasstromen worden beoordeeld en zowel de tijd als ook het risico worden meegenomen in de waardebepaling. De uitkomst van de Netto Contante Waarde is een bedrag in euro. Dit is de meeropbrengst van het project. Afgezien van het juist inschatten van de toekomstige kasstromen is het tevens lastig om vast te stellen wat het risico van een project is. Daarom kun je ook werken met de Interne Rente voet. 

8. Interne Rente Voet (IRV)

De Interne Rente Voet ook wel Internal Rate of Return in het Engels, berekend bij welke rente (welk risico) de opbrengsten van de investering gelijk zijn aan de investering. Of met andere woorden hoeveel risico mag het project hebben op basis van de kasstromen om toch nog aantrekkelijk te zijn. Voor de wiskundigen onder ons het is één vergelijking met één onbekende. 

De zelfde kasstromen van het bovenstaande voorbeeld nogmaals. De vraag is: bij welke r is de 1000 van de investering gelijk aan de kasstromen van T1=200 plus T2=400 plus T3=800 plus T4=800
1000 = 200/(1+IRR) + 400/(1+IRR)^2 + 800 /(1+IRR)^3 + 800/(1+IRR)^4 => IRR = 31,63%

Maar wat betekend deze 31,63%? Bij een risico inschatting van 31,63% is de investering even groot als de kasstromen. Ik moet dus de inschatting maken of het risico hoger of lager is dan 31,63%. Deze inschatting is makkelijker te maken dan het exacte risico wat ik bij de NCW nodig heb. Nadeel van de IRV is dat de uitkomst een percentage is wat moeilijker tussen projecten te vergelijken is. Immers er is geen inschatting gemaakt van het daadwerkelijke risico. 

9. WACC Gemiddelde Vermogenskostenvoet 

De WACC (Wheigted Average Cost of Capital) of in het Nederlands de gemiddelde Vermogenskostenvoet is de vergoeding die de kapitaalverstrekkers wensen te ontvangen van de onderneming op basis van het risico profiel. Of met andere woorden hoeveel verwachten de mensen die geld steken in deze onderneming per jaar terug voor de risico's die ze lopen. 
Deze kun je uitrekenen door: 

  • Kosten Eigen Vermogen * % Eigen Vermogen +
    Kosten Vreemd Vermogen * % Vreemd Vermogen * 1-Belasting%

Of met andere woorden

  • (Dividend + (Rente * 1-Bel)) / Totale Activa

In deze formule is het belangrijk te onthouden dat je de rente af mag trekken als kosten voordat bepaald wordt hoeveel belasting je moet betalen. Dit in tegenstelling tot het Dividend dat van de Netto Winst betaald kan worden. 

Mag ik de WACC gebruiken voor de beoordeling van een nieuwe mogelijke investering? NEE!!!

Behalve als toevallig het gemiddelde risico van de onderneming gelijk is aan het specifieke risico van het project. Blijf altijd bij de basis. Een project beoordeel je op het risico van het project. Doe je dit niet zul je altijd kiezen voor risicovolle projecten en breng je de toekomst van de onderneming op de lange termijn in gevaar! Hoe je het geld bij elkaar krijgt is afhankelijk van de bedrijfssituatie (Bijvoorbeeld of je een pand hebt waarop je een hypotheek kunt afsluiten) maar is niet van belang voor of je al dan niet in een project investeert. Lees ook mijn artikel: De acht meest gemaakte fouten door managers.  

10. Conclusie

Bij het investeringen zijn een paar punten van doorslaggevend belang: 

  • Maak gebruik van kasstromen en niet van het kosten of afschrijvingen. 
  • Tijd en Risico zijn doorslaggevende maatstaven
  • Het Risico bepaald het te verwachten rendement, niet de kosten van het aantrekken van kapitaal!
  • Bekijk alle maatstaven, Terugverdientijd, Netto Contante Waarde en de Interne Rente Voet. Ze geven ieder een eigen specifiek inzicht in de investering. En net zoals bij alle financiële beoordelingen, meer kennis = meer inzicht = betere keuzes.

Heb je iets gehad aan dit artikel en wil je mij helpen? Deel dit overzicht dan via de balk aan de rechterkant op LinkedIn, Facebook of Twitter en help ook anderen in je netwerk!

Bekijk hier mijn training investeringsbeslissingen en overname waarde

 

Wil je mijn gratis Boek Financieel Management ontrafeld ontvangen?

Vul dan onderstaand formulier in en vermeld bij de omschrijving "Boek Financieel Management". Je ontvangt dan het boek en mijn artikel: "De acht meest gemaakte financiële fouten door managers".